

88
Guizzi – Nocita 2015, 42-43; Kuzeydoğu nekropolisinde bulunan bir başka yuvarlak damgada patrik/asilzade Petrus’un adını taşıyan bir monogram vardır, 41-42, fig. 10.
89
Quilici 2015, 117, Resim 15-16, 19, R1.
90
Doğu’daki hıristiyan kutsal alanlarındaki tedavi amaçlı istiare, azizlerin peygambervari vahiyleri için Bkz. Maraval 2004, 224-229; Déroche 2015, 12-25.
91
Terapötik kültler, pagan ve hıristiyan mucizeleri arasındaki bağlantı için Bkz. Dal Covolo – Sfameni Gasparro 2008. Anıtsal tesisler ve Yunanistan’daki Aklepieia ritüel pratikleri
için Bkz. Melfi 2007.
92
Monte Carmelo mağarasında, akıl hastaları ve kısır kadınlar iyileşmek için geceyi geçiriyorlardı: Ovadiah – Pierri 2012, 32, 36, Resim 9.
93
Bovon – Geoltrain 1997, 1181-1320, Actes de Philippe.
94
Alandaki sismik etkinlikler için Bkz. Kumsar et al. 2016, 519-536. Zehirli CO2 alınımı ve yeraltına girişle ilgili mitolojiler için Bkz. Pfanz et al. 2014, 92-117.
Resim 42 Ploutonion’da bulunan yılan heykelli kaidenin üç boyutlu sanal rekonstrüksiyonu (Max Limoncelli)
Episkopos Severianos adı okun-
maktadır
88
. Küçük Asya’da özel-
likle Ephesos’ta çok yaygın olan
bu ilaçlar ekklesiastik otoritenin
garantisinde ve kontrolündeki la-
boratuvarlarda üretiliyordu. Daha
eski bir dönem için de aynı yöntem
izleniyordu, Hellenistik Dönem’e
ait bir damga Kıbrıs’ta ele geçen
tıbbi madde için bir kap üzerinde
yer almaktadır, göz damlası üreten
kişinin adını taşımaktadır, lykion
kelimesinin devamında epenguai
(garanti eden) fiili yer almaktadır,
tıbbi ürünün doğruluğunu göster-
mektedir
89
.
Tripolis’teki henüz yayınlanmamış
Aziz Philippus resmini taşıyan iki
damga, hamam ve kilisenin içinde-
ki havuzlarla kutsal alandaki yer-
leşimde, hastaların suya dalmaları
ve istiare uygulamalarıyla tedavi
yapıldığını doğrulamaktadır
90
. Kla-
sik dünyanın büyük sağaltım kutsal
alanlarında meydana gelenlerle olan
bağlantı açıktır, Küçük Asya’da bu-
nun en üst noktası olan Pergamon
Asklepieion’unda tedavi edici aziz-
lerin hıristiyan kültleri aynı çizgide
devamlılığı sağlamaktadır
91
. İlahi
müdaheleyle sağaltıcı uyku uygu-
laması halk geleneğinde yakın za-
manlara kadar devam etmiştir, RAI
arşivindeki altmışlı yıllarda Mon-
tesano Salentino’da çekilmiş de-
ğerli bir belgeselde, sinirsel ve akli
rahatsızlığı olan inananlar ya San
Donato heykelinin önünde toplanı-
yorlar ya da kilisenin içinde geceyi
geçiriyorlardı ve tedavi olmak üzere
kutsal mekânın içinde uykuya dalı-
yorlardı (Resim 41)
92
.
Havari kültüne ithaf edilen Hiera-
polis kompleksinde, pişmiş toprak
unguentariumlar içinde inananlara
dağıtmak üzere tıbbi maddeler üre-
tiliyordu, üzerindeki Aziz’in res-
mi hem mucize yaratan kişi olarak
hem de ilacın faydası için garantör
olarak yer alıyordu. Doğu’daki bir
kutsal alanda hastaların tedavisine
ve iyileşmesine bağlı bu uygulama-
lar, hastaların tedavisi için Batı’daki
manastırlarda aynı dönemdeki uy-
gulamaları hatırlatmaktadır.
Acta Philippi
François Bovon ve Pierre Geoltrain
tarafından hazırlanan sahte/son-
radan yazılan hıristiyan yazılarına
ayrılmış Pléiade dizisinde yeni ya-
yınladıkları Acta Philippi metni
93
Hierapolis’in tarihi ve arkeolojik
gerçekleriyle dini kökenleri arasın-
daki bağlantıyı vurgulamaya kat-
kıda bulundu. Maiandros sismik
fayının geçmesiyle ve olağanüstü je-
otermal olaylarıyla şekillenmiş böl-
genin jeolojik doğasıyla da bağlan-
tılıdır, karbondioksitli (CO2) gaz
salınımı ve yoğun kalkerli sıcak su
kaynakları görkemli beyaz traver-
ten oluşumlara neden olmaktadır
94
.
Bölgenin, pamuk bitkisinin beyaz
renginden etkilenen türkçe Pamuk-
kale adının verildiği peyzajını bu-
gün hala şekillendirmektedir. Fay
kuzeyden güneye doğru kentin ana
aksını (plateia, Frontinus Caddesi)
geçmektedir ve ortasında iki ana
kırık birbirine karışmaktadır, bu
olgu zaman zaman kendisini güç-
lü bir şekilde ortaya koymaktadır.
Burada Arkaik Dönem’den itiba-
ren Kybele’ye adanmış bir kült alanı
gelişmiştir; İÖ III. yy’ın sonlarında
Yunan kolonisinin kurulmasından
sonra Hades ve karısı Kore’ye it-
haf edilen hellen yeraltı tanrıları
kültüyle devam etmiştir. MAIER
tarafından son yıllarda yürütülen
kazılarda çok sayıda ve önemli an-
tik edebi metinde söz edilen yeral-
tı dünyasına giriş olarak düşünü-
len mağarayla birlikte kentin ünlü
64